Siedemdziesiąta piąta rocznica ataku na „Madagaskar”

Bazy partyzanckie z okresu II wojny światowej w Polsce miłośnikom historii wojskowości kojarzone są z głownie terenem Gór Świętokrzyskich. Tymczasem mało kto słyszał o powstałej na terenie naszego powiatu w maju 1944 roku bazie ,,Madagaskar’’.
Ostrołęka > Nasze sprawy
Fot. epowiatostrolecki.pl

Bazy partyzanckie z okresu II wojny światowej w Polsce miłośnikom historii wojskowości kojarzone są z głownie terenem Gór Świętokrzyskich. Tymczasem mało kto słyszał o powstałej na terenie naszego powiatu w maju 1944 roku bazie ,,Madagaskar’’.

Okoliczności powstania bazy ,,Madagaskar’’

W maju 1944 roku z rozkazu Naczelnego Wodza Sił Zbrojnych gen. Kazimierza Sosnkowskiego i w myśl planu ,,Burza’’ przystąpiono na terenie okupowanej przez Niemców Polski do odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w miejscu ich stacjonowania. Na terenie Obwodu Ostrołęckiego Armii Krajowej ps. ,,Sęp’’ w ramach 18 Dywizji Piechoty AK [dowódca ppłk. Jan Stenzel ps,, Rawicz’’] odtworzono 5 spieszony pułk ułanów zasławskich, pod dowództwem kpt. Aleksandra Bednarczyka ps. ,, Adam’’.

Pierwszym oddziałem spieszonych ułanów był czwarty szwadron, a w zasadzie pluton w sile 35 żołnierzy uzbrojonych w różnoraką broń [ukrytą po kampanii wrześniowej 1939 r., zdobytą w walce z okupantem lub przejętą ze zrzutów spadochronowych] i różnorako umundurowanych [cechą wspólną polskiego munduru partyzanckiego była biało-czerwona opaska]. Ich dowódcą był doświadczony żołnierz, uczestnik kampanii wrześniowej sierżant Bolesław Kurpiewski ,,Orlik’’.

Oddział ,,Orlika’’ swoją siedzibę założył ok. 13 km na południowy wschód od Wojciechowic w otoczonym bagnami trudno dostępnym terenie, gęsto porośniętymi lasami w rejonie wsi Roztwory, Przytuły Nowe i Puchały. Miejsce to opatrzono kryptonimem ,,Madagaskar’’.

Pierwszym zadaniem partyzantów była budowa bazy składającej się z ziemianek i szałasów, stanowiących ich kwaterę, składy broni, amunicji, mundurów, leków i opatrunków oraz izolatkę [oddział posiadał własną służbę medyczną]. W budowie bazy i w jej zaopatrywaniu w żywność i mundury [szyte one były i naprawiane przez kobiety z okolicznych wsi] aktywnie wzięła udział miejscowa ludność.

Funkcjonowanie bazy ,,Madagaskar’’

Po wybudowaniu bazy i zapewnieniu jej zaopatrzenia, partyzanci ,,Orlika’’ szkolili się w posługiwaniu bronią, pilnowali porządku poprzez patrolowanie okolicznych terenów, co bardzo poprawiło bezpieczeństwo mieszkańców okolicznych wsi.

20 maja doszło do pierwszego starcia z wrogiem w pobliżu wsi Rostki niedaleko Troszyna. Patrol partyzantów wdał się w strzelaninę z grupą żołnierzy niemieckich i nie ponosząc żadnych strat zdobył dwa pistolety maszynowe.

Likwidacja ,,Madagaskaru’’

Nieznane są fakty w jaki sposób Niemcy dowiedzieli się o położeniu ,,Madagaskaru’’.

23 czerwca w siedzibie ostrołęckiego Gestapo, Niemcy opracowali plan okrążenia i rozbicia oddziału partyzanckiego. W akcji planowanej o świcie 24 czerwca oprócz gestapowców uwzględnieni byli: żandarmi, straż graniczna oraz nastoletni fanatycy z Hitlerjugend. Informację tę przekazał żołnierzom AK ściśle współpracujący z polskim podziemiem, żandarm posterunku w Troszynie Paweł Kolberg vel Kulbacki. Ostrzeżeni partyzanci nocą z 23 na 24 czerwca opuścili obóz wymykając się niemieckiej obławie.

Niemiecka zemsta

Fakt zajęcia pustej bazy i niewielki łup w postaci kilku opasek i resztek pozostawionej żywności wywołało wściekłość kierującego akcją szefa ostrołęckiego gestapo Henzego, który w akcie zemsty pozwolił dowodzonym prze siebie żołnierzom na akty bestialstwa wobec mieszkańców okolicznych wsi.

Dalsze losy oddziału ,,Orlika’’

Partyzanci ,,Orlika’’ uniknąwszy obławy, przeprawili się w okolicach Rogala na prawy brzeg Narwi i rozlokowali się w trójkącie gmin Kadzidło, Czarnia i Myszyniec kontynuując walkę z okupantem.

7 lipca 1944 r. w czasie ataku na transport kolejowy w rejonie Wachu, ,,Orlik’’ poległ. Za swą bohaterską walkę został przez dowódcę Okręgu Białostockiego płk. Władysława Liniarskiego ps. ,,Mścisław’’ pośmiertnie awansowany do stopnia starszego sierżanta i odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Krzyżem Walecznych.

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane oznaczone są symbolem *

Wysyłając komentarz akceptujesz regulamin serwisu